أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )
149
تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )
نصف النّهار واقعند و اختلاف طول ندارند ، و اگر چنين نشد ، تفاضل ميان اين حاصل جمع و ربع [ دايره ] اختلاف طول خواهد بود . در وضع چهارم : فرض كنيم K كسوف بر افق e [ شكل 37 ] و LY مشابه با MK [ زمان ] ماندهء تا نيمشب H در تصوير اوّل [ 1 - 37 ] و گذشتهء از آن در تصوير دوم [ 2 - 37 ] باشد . چون تعديل روز كسوف BL را در صورت شمالى بودن [ مدار كسوف ] از LY بكاهيم ، و در صورت جنوبى بودن برآن بيفزاييم ، YB بهدست مىآيد [ شكل 37 ] كه متمّم آن DY تفاوت طولهاى دو شهر است . و آشكار است كه اگر كسوف بر معدّل النّهار اتّفاق افتد ، YB ماندهء تا نصف النّهار شهر H يا گذشتهء از آن همان متمّم DY خواهد بود . در وضع پنجم : SL [ شكل 38 ] مشابه KZ [ زمان ] گذشتهء از اوّل شب در شهر e در تصوير اوّل [ 1 - 38 ] و ماندهء تا پايان آن در تصوير دوم [ 2 - 38 ] است ، و SY گذشتهء از نيمشب H در تصوير اوّل و ماندهء به آن در تصوير دوم است ، و BL تعديل روز كسوف در شهر e . اگر [ مدار كسوف ] شمالى باشد ، BL را از SL مىكاهيم ، و اگر جنوبى باشد بر آن مىافزاييم تا SB بهدست آيد ، و اگر بر معدّل النّهار باشد ، SB كه